Sıkça sorulan sorular

Kum heykel sanatı nedir ?

Basitçe ifade edecek olursak, kum heykel sanatı sadece kum ve su kullanılarak yapılan özel bir heykel biçimidir. Bunun en basit örneği deniz kenarında oynayan çocukların yaptığı kumdan kalelerdir. Tabii kumdan kaleler, karmaşık sanat ürünlerine kıyasla çok daha basitlerdir. Ama yine de belli bir tasarım ve yaratım öğesi içerdikleri için sanat ürünü oldukları söylenebilir. Kum heykeltıraşının işi ise biraz daha karmaşık ve zordur. Bu zorluk kum heykel sanatını, geleneksel heykel sanatından ayırır. Kum heykel mimari bir biçimin, anatomik bir figürün veya herhangi bir nesnenin canlandırması olabilir. Uygun kum ve doğru tekniğin kullanılması koşuluyla, kuma istenilen her türlü şekil verilebilir. Kum heykel sanatı, Mısırlılar tarafından M.Ö. 4000’de uygulanan bir sanat biçimidir.

Heykeller sadece kum ve su kullanılarak mı yapılır?

Evet, bunun dışında başka hiçbir malzemeye ihtiyaç yoktur.

Her türlü kum kullanılabilir mi?

Hayır. Kumun farksız olduğu, bütün kumların birbirinin aynısı olduğu düşünülür. Oysa öyle değildir. Kum çeşitlilik gösterir. Birçok kum tipi olduğunu söyleyebiliriz. Kumun farklılığı da yapabileceğiniz şeyleri belirleyen faktörlerin başında gelir. Hatta heykel yapımının öncelikli olarak ve sadece kumun tipine bağlı olduğunu bile söyleyebiliriz. Kum organik veya mineral olabilir. Organik kum tanecikleri, mercan, yumuşakçalar ve fosil parçacıklarından oluşur. Tuzlu suda bunlara rastlanabilir. Mineral kum veya kaya kumu ise mineral veya kaya parçacıklarından oluşur ve Alpler gibi dağlık bölgelerde bulunur.

Ne tür kum kullanılabilir?

Büyük boyutlu ve ince ayrıntı gerektiren kum heykeller için özel bir kuma ihtiyaç duyulur. Eğer festivalin düzenlendiği bölgede uygun kum mevcut değilse,  en yakındaki kaynaklar araştırılır. Kullanılacak kumun heykel yapımı için uygun olup olmadığını anlamak için kum taneciklerinin yapısını ve şekillerini analiz etmek gerekir.

Kum taneciklerinin yapısı: Kare mi yuvarlak mı?

Heykelin sonunda aldığı şekli belirleyen, kullanılan kumun yapısıdır. Bir metreden daha yüksek heykeller için özel bir kum kullanılması gerekir. Kum taneciklerinin boyutu ve yapısı bu bakımdan büyük önem taşır. Tanecikler yuvarlak değil, karemsi olmalıdır. Bu tip kum tanecikleri zara benzer.

Heykel kumu: farklı boyutlarda karemsi kum tanecikleri

Plajlardaki kumlar çoğunlukla yuvarlak tanelidir; bunun nedeni ise dalgaların hareketi ve akıntılardır. Bu heykel açısından işlenmesi zor bir kum tipidir. En uygun kum ise köşelidir ve daha düzgün bir yüzeyi vardır. Heykel yapımı için ideal diyebileceğimiz en uygun kum, nehirlerin yakınında bulunur ve dağlardan gelen su akıntılarıyla taşınır. Bu mineral kum tanecikleri farklı boyutlar da zarlara benzerler. Köşelidirler ve birbirlerine uyarlar.

Heykellere istenilen her şekil verilebilir mi?

Uygun kumun kullanılması ve deneyimli heykeltraşların olması koşuluyla, kuma istenilen her türlü şekil verilebilir, her türlü şeyin heykeli yapılabilir. Bir kum heykeli tasarlarken neyin istendiğini dikkate alırız, ama yer çekimi de heykelin yapılabilirliği bakımından üzerinde durulması gereken bir konudur. Heykelin yapım aşamasında dikkat edilmesi gereken en önemli konulardan biri de, heykelin tamamının emniyetli bir şekilde desteklenmesidir.

Temel İlke

Bir kum heykel yaparken kullanılan teknikler, geleneksel heykel sanatının tekniklerinden çok farklı değildir. Basittirler ve herkes kolaylıkla öğrenebilir. İster 16 metre yüksekliğinde dev bir heykel inşa ediyor olun ister bir metreden daha küçük heykeller yapıyor olun, iki durumda da aynı ilke geçerlidir. Ve aynı işlemler aynı sırayla uygulanmaktadır. Bu ilkeleri şöyle özetleyebiliriz:

Sıkıştırılmamış ve sertleşmemiş yumuşak kumdan sert bir kum bloğu elde edilir. Bu, nemlendirilmiş kumu kat kat sıkıştırarak ve kaba bir şekil elde edilerek yapılır. Bu sırada büyük kalıplar kullanılır. Doğru boyutlara ulaşana kadar farklı kalıplarla kum hazırlanır.

Bundan sonraki aşama ise, katı bloklar halindeki kuma şekil verilmesidir. Kuma kumu keserek şekil verildiğini söyleyebiliriz genel bir ifadeyle. Bu işlem daima yukarıdan aşağıya doğru yapılır.

Kum heykeller nerede inşa edilebilirler?

Kum heykeller aslında herhangi bir yerde inşa edilebilir. Ama halka açık dış mekanlarda heykel inşa edebilmeniz için belli bir yeterliliğe ve gerekli teknik donanıma sahip olmanız gerekir. İç mekanlarda zeminin sağlamlığı da önemli faktörler arasındadır. Bunun dışında, heykellerin inşa edileceği alana kumun nakledilmesi açısından, ulaşımın sağlanacağı yolların kalitesi de önemlidir; buna ilaveten, elektrik tertibatı, su bağlantıları ve belli yükseklikte su basıncı da dikkat edilmesi gereken hususlar arasında yer alır.

Kum heykeller açık havada ne kadar süre kalabilirler?

Kum heykel açık havada inşa edildiğinde, formunu aylarca koruyabilir. Bugüne dek, en uzun süre bozulmadan kalabilmiş olan kum heykel, bir Hollandalı heykeltraşın yaptığı bir heykeldir ve 1 yıl 9 ay bozulmadan kalmıştır. Bu heykel Madurodam’da yapılmış ve kışın bile bozulmadan kalmıştır. Kaliforniya’da yapılan bir başka kum heykel de 2 yıl boyunca bozulmadan kalarak, başka bir rekorun sahibidir. Bu demektir ki, kum heykeller kapalı mekanlarda yapılacak olsalar, dokunulmadıkları sürece yıllarca bozulmadan kalabilirler.

Heykeller tamamlandıktan sonra, nemin korunması gerekir mi?

Hayır. Yalnızca heykel üzerinde çalışma aşamasında nemin belli ölçüde korunması zorunludur. Sonrasında buna ihtiyaç yoktur. Kum heykeltraşlarının çalışırken sprey kullanmalarının nedeni budur. Heykel tamamlandığında, bu özel solüsyonlar sayesinde tamamen kurur ve sertleşir. Kum iyice sıkışırsa dağılmaz.

Kum heykelleri yağmurdan ve diğer kötü hava koşullarından korumak için özel bir solüsyon kullanılarak ince bir koruyucu tabaka elde edilir. Özel bir bitkisel protein ile elde edilen bir solüsyondur bu ve tamamen ekolojiktir.

Yağmur gibi hava şartlarında ne olur? Bunun heykele herhangi bir zararı olur mu?

Yağmur yağışı kum heykele ciddi bir zarar vermez. Böyle bir durumda, kum yağmur suyunu emecek ve yağış sona erdikten sonra, emilen bu su buharlaşacaktır. Sağanak yağış durumunda, heykelin yatay yüzeylerinde, yağmur damlalarının çarpmasına bağlı olarak bir yapı değişikliği meydana gelebilir. Bu bölgelerde kuma verilmiş düzgün şekil biraz bozulur. Ama  yağış sona erdikten sonra bu bozulan bölgeler kolaylıkla düzeltilebilir.

Şiddetli rüzgar veya fırtına gibi kötü hava koşulları kum heykelleri olumsuz etkiler mi?

Rüzgarın kum heykeller üzerinde hiçbir olumsuz etkisi yoktur. Kum iyice katılaşana dek sıkıştırılmış olduğu için, rüzgar kumun bu yapısını bozamaz. Kum bir heykel 7 Şiddetinde bir rüzgara rahatlıkla dayanabilir. Açık havadaki heykelleri korumak amacıyla, yüzeye yapay bir protein solüsyonu tatbik edilir.

Bir kum heykelin yapımı ne kadar zamanda tamamlanır?

Bu,  verilmek istenen şekle, yani heykelin tasarımına ve çalışılan ortama bağlı olarak değişmektedir. Örneğin bir logonun yapımı yarım gün almaktadır. Büyük boyutlu heykellerde bu süre bir haftaya kadar çıkmaktadır. Boyut büyüdükçe ve verilmek istenilen ayrıntılar fazlalaştıkça, heykelin yapım süresi de artacaktır.

Ne tür teçhizat kullanılır?

Kumun çalışma alanına nakledilmesi için, gemiler, kamyonlar, ekskavatörler, traktörler,  vinçler ve mekanik kürekler kullanılır. Gevşek kum önce tahta kalıplara koyulmalıdır. Bu kalıplar farklı boyutlarda ve şekillerde her iki tarafı açık tahta kutular, sandıklar, kasalardan oluşur. Kum mekanik titreşimli tabakalardan oluşan özel aletler, çekiç ve balyoz gibi aletler kullanılarak sıkıştırılır. Daha sonra kalıplanıp sıkıştırılmış kumun kesilmesi ve yontularak şekillendirilmesi gerekir. Bunun için de spatula ve mala gibi benzeri aletler kullanılır. Son rotuşların verilmesi için fırça ve benzeri aletler kullanılır.

Renkli kum nasıl elde edilir? Doğal mıdır?

Kum tamamen doğal bir malzemedir, ona güzelliğini veren de budur. Kum heykeltraşları renk elde etmek için özel ışık ve gölge efektleri kullanırlar. Ama ince çakıllı kum ve beyaz kum gibi renkli kumlarda doğal renk efektleri kullanıldığı da olur. Geceleri meşaleler, mumlar ve özel renkli ışıklar ile son derece özel bir efekt de yaratılmaktadır.

Heykeltraşlar kum heykellerinin sonunda yıkılmasından rahatsız olurlar mı?

Hayır. Onları belli bir saygı duyarak yıkarız. Sıradan bir heykel ile kum heykel arasındaki önemli fark, tam da yaratım ve yıkım sürecinden kaynaklanır. Yapıları gereği kuman heykeller kısa ömürlüdürler. Kum heykel yapan birisi, yarattığı sanat ürününün geçici bir yapısı olduğunu bilir. Heykeltraşlar heykelin yaratım sürecinin ve yaratılan imgenin geçici olduğunu bilir, ama eşsiz bir anı olarak hafızalarda yer edeceğini de bilir. Zaten bu sanatı eşsiz kılan da budur. Yaratılan nesne geçicidir belki, ama anısı kalıcıdır, bu yönüyle sonsuzluğa aralanan bir kapı gibidir adeta. Sanatçının önünde ise yaratılmayı bekleyen yeni bir kum heykel vardır. Onun arzusunu dinç tutan da budur.

NASIL YAPILIR ?

    Kum Heykel, ana malzeme olarak inşaatlarda kullanılan özel nehir kumu ve su kullanılarak heykeller yapmaya dayanan bir sanat dalıdır. Malzemesinin kum olması nedeni ile geçici bir sanattır. Boyut, tema ve kompozisyon değişiklik ve çeşitlilik gösterebilir. İster büyük ister küçük olsun sonuç değişmez. Her zaman çarpıcı ve etkileyici olma özelliği barındırır. Bu özel sanatın uygulayıcıları, profesyonel kum heykeltıraşlarıdır. Heykeltıraşlar bir ekip olarak çalışmakla birlikte, kompozisyonun yapısına göre bağımsız da çalışabilirler.

    Kum Heykel kendine özgü özel bir uygulama tekniği gerektirdiğinden, sanatçının daha önce kum ile çalışmış, bu konuda deneyimli bir heykeltıraş olması gerekmektedir. Kumun heykeltıraş açısından en önemli avantajı kolay işlenebilen bir malzeme olmasıdır. Kuma istediği en ince detayı verebilir.

    Kolay işlenebilen bir malzeme olduğu için çok kısa bir sürede çok büyük boyutlu ve karmaşık kompozisyonlu bir heykeli tamamlayabilir. Bu sayede, istenilen herhangi bir kompozisyonu, figürün veya nesnenin kum heykelini yapabilmek mümkündür.

    Kum heykel, açık havada iklim ve hava koşullarına 4-5 ay kadar bozulmadan kalabilmektedir. İklim koşullarının uygun olduğu ortamlarda bu süre 1 yıl, hatta daha uzun olabilmektedir. Kapalı mekan uygulamalarında bu sürenin biraz daha uzun olabileceği düşünülse de, kumun aldığı bu formu koruyabilmesinin nem, sıcaklık vb. hava koşullarına bağlı olduğu unutulmamaktadır. Yine de, dış koşullarla doğrudan temasın kesildiği veya belli ölçüde engellendiği kapalı ortamlarda nispeten uzun kalıcılıktan söz edilebilir.

NEDEN KUM HEYKEL ?

Bu benzersiz sanat, sadece kurumsal, sosyal sorumluluk örneği özel bir sanat projesi olmakla kalmayıp, bunun yanı sıra, kuruluşlara imajları açısından etkili ve anlamlı bir iletişim olanağı da sunmaktadır. Kum heykeller, nasıl bir ortamda ve tarzda sergilenirlerse sergilensinler, çağrıştırdığı imajlar ve ilettiği mesajlarla hemen her zaman şenlikli bir festival atmosferi yaratarak insanların son derece özel ve keyifli zaman geçirmesini sağlarlar. Bu ise kuruluşlara, marka değerini yaratıcılık ve yenilikçiliğe önem veren bir kuruluş olarak pozitif bir imajla algılanmasını mümkün kılar ve kendisini insanlara ve medyaya ifade etme açısından etkili ve anlamlı bir tanıtım olanağına sahip olmasını sağlar.

     Sanatı, kültürü, tarihi, eğlenceyi iç içe geçiren ve çok farklı ilgi ve ihtiyaçlara seslenen bu benzersiz etkinliği hayata geçirerek, ilgili kuruluşa hem bir sosyal sorumluluk örneği sergileme olanağı hem de tanıtım ve kendi imajı açısından etkili ve anlamlı bir iletişim gerçekleştirebilme olanağı sunmayı hedefliyoruz.

KUM HEYKEL ETKİNLİKLERİNİN AVANTAJLARI

     Yapım aşaması da büyük ilgi uyandıran ve sergilendiği her ortamda kısa sürede insanların ve medyanın ilgisini çeken bir etkinlik olması;

     Destek veren kuruluşa tanıtım ve pazarlama stratejisi açısından özel bir iletişim imkanı sunması;

     Destek veren kuruluşun sanata ve sosyal sorumluluğa önem veren imajını pekiştirmesi;

     Marka değerlerinin benzersiz bir sanatsal etkinlikle öne çıkarılmasını ve destek veren kuruluşun kitleler tarafından çok renkli ve pozitif bir imajla algılanmasını mümkün kılması;

    Kumun sıcak bir malzeme olması ve pozitif bir etki uyandırması;

    Dağılan bir malzeme olan kuma böylesine katı, dayanıklı, üç boyutlu, görkemli bir sanat eserine dönüştürebilmesi;

    Canlı bir performans olarak da algılanabilmesi;

    Örneklerine çok sık rastlanmayan benzersiz ve sıra dışı bir etkinlik olması;

    Sanatın eğlence ile iç içe geçtiği şenlikli bir atmosfer yaratıyor olası;

    Yenilikçi ve özgün bir sanat olması;

    Görsel bir şölen sunması;

    Sergilendiği mekanı çok renkli ve eğlenceli bir ortama dönüştürmesi.